Nieuwsbrief - december 2025
DIT IS ONZE LANGSTE NIEUWSBRIEF OOIT!
Collectief hebben we opgeschreven wat er heeft plaatsgevonden de afgelopen periode. Neem de tijd om alles rustig door te lezen!
Op dinsdag 13 januari is de Sectorbrede nieuwjaarsborrel in Eye Amsterdam. Binnenkort volgen de uitnodigingen voor alle leden! We hopen je daar te zien. Zet het vast in je agenda!
Tijdens het NFF 2025 werd er een nieuw Gouden Kalf uitgereikt: voor Best Hair & Make-Up Design. Een terechte erkenning voor een vakgebied dat onmisbaar is in de totstandkoming van personages, tijdsbeelden en filmische werelden. Renée Wijnhoven was de gelukkige winnaar voor haar werk voor de film de Idylle.
Een paar dagen daarvoor vond op het NFF de Focustalk: ‘In gesprek over Hair & Make-Up’ plaats in de Stadsschouwburg in Utrecht. In deze Focustalk staan de creatieve en technische dimensies van het vak centraal. Hoe draagt Hair & Make-up bij aan karakterontwikkeling en visuele storytelling. In een zaal vol collega's uit verschillende disciplines, studenten en andere geïnteresseerden ging Lotje IJzermans eerst in gesprek met actrice Beppie Melissen.
Beppie vertelde over het belang van Hair & Make-Up voor de ontwikkeling van haar te spelen karakters. Met 3 voorbeelden uit haar rijke carrière vertelde Beppie geanimeerd hoe deze tot stand waren gekomen.
Tante Cor uit Gooische Vrouwen, Make-Up & Hair; Zygia Jongbloed en Pieter Roodhorst
Sjuul uit de film Rocco & Sjuul, Hair & Make-Up; Françoise Mol
En haar rol in de film de Idylle, Hair & Make-Up ; Renee Wijnhoven
Na het gesprek met Beppie ging Lotje in gesprek met 3 mensen uit het vak:
Bianca van der Steen van Geen Bluf, Erik Hillenbrink van Robs Prop Shop en Viola Sarkodee van Teshura Styling.
Bianca vertelde onder andere hoe ze haar kans had gezien om in dit vak terecht te komen door steeds weer terug te komen naar het atelier van pruikenmaker Sjoerd Didden die haar op een gegeven moment taken ging geven, waardoor ze uiteindelijk deel van zijn team werd. Dit bleek de start te zijn van een gevarieerde carrière als Hair & Make-Up Artist.
Erik vertelde hoe hij als kleine jongen al met zijn vader, special propmaker Rob, vaak meegenomen werd naar diens atelier en naar de filmset en kleine taken kreeg en zo al doende het vak heeft geleerd. Anecdotes en uitdagingen werden besproken en zijn trailer werd vertoond met daarin zeer geloofwaardige aliens, wonden, horror-creaties en meer, zodat we een goed beeld kregen van Erik's bijzondere vak.
Viola's start als Hair-en Makeup Artist was juist niet een bewuste keuze van jongs af aan, vertelde ze. Ze begon aan diverse studies als psychologie, rechten, medicijnen, en kwam toen toevallig terecht in haar huidige vak toen bleek dat er behoefte was aan iemand met kennis over Black Hair & Make-Up. Ze merkte dat dit vak zo goed bij haar pastte dat ze zich er met hart en ziel in heeft gestort.
Moderator Lotje IJzermans stelde allelei vragen aan de 3 vakmensen om goed een beeld te krijgen van de uitdagingen en het verloop bij een productie. Ook de zaal kreeg de kans vragen te stellen. Het was een zeer boeiende focus-talk en een geslaagde manier om meer inzicht te krijgen in de diversiteit van het Hair & Make-up-departement.
Ook feliciteren we Manon Blom met haar welverdiende Gouden Kalf voor Beste Costume Design voor Drie Dagen Vis! en Bram Doyer met zijn welverdiende Gouden Kalf voor Beste Production Design voor Fabula!
Tijdens het Nederlands Filmfestival hebben we samen met (NSC) Netherlands Society Cinematographers een focustalk georganiseerd waar de samenwerking tussen camera en production design centraal stond.
Aan de hand van fragmenten uit de spectaculaire nieuwe Nederlandse misdaadserie Suga: Ride or Diewerd er besproken hoe de vormgeving en beeldtaal door deze makers tot stand is gekomen. Hoe breng je beeld en ruimte samen om scènes lading, diepte en emotie te geven? Hoe vertaalt een Production Designer sfeer en thema’s naar tastbare omgevingen? En hoe vangt een Director of Photography dat ontwerp in beelden die het verhaal krachtiger maken?
Sprekers:
- Rolf Dekens NSC
- Jazz Kuipers
Moderator: Brigit Hillenius NSC
We kijken met plezier terug naar de succesvolle editie van de Internationale Production Design Week Nederland 2025
ACM Filmprofessionals heeft een vol programma samengesteld met FilmForward voor de internationale production design week.
Met steun van het Nederlands FilmFonds en FAIR
Op zaterdag 18 oktober hebben we 3 panels georganiseerd op het voormalige lichtschip Vessel 11 in Rotterdam.
Panel 1 met Florian Legters en Nayul Kim gemodereerd door Romke Faber.
Een gesprek over de mogelijkheden van de digitale ruimte voor het ontwerpproces en de de verhalen die we vertellen. Aan de hand van voorbeelden aangaande Virtual Production en VR.
Panel 2 met Rolf te Booij en Robin van Dam gemodereerd door Joery Verweij
Casestudy op het gebied van kostuum en special make-up voor de film Witte Wieven. Er werd diep ingegaan op het ontwerpproces van beide disciplines, de onderlinge samenwerking, gedeelde inspiratie en gemaakte ontwerpkeuzes aan de hand van veel voorbeelden.
Panel 3 met Hiske de Goeje, Michel de Graaf en Karen van Dijk gemodereerd door Dana Linssen
In het gesprek kwam naar voren hoe waardevol en vanzelfsprekend research is voor het ontwerpproces. Tegelijk werd aan de hand van casestudies benoemd hoe factoren als tijd en budget grote invloed hebben op de mate van research en ontwerpkeuzes die je vervolgens maakt.
Zondag 19 oktober was het thema: van werkvloer tot inspiratie: De praktijk achter het beeld; structuur, ambacht en duurzaamheid in design.
Professionals art department openden hun deuren voor vakgenoten en studenten.
Een groep collega's van verschillende departementen (art, kostuum, hair en make-up) uit het binnen- en buitenland zijn bij elkaar op bezoek gegaan. Iedere locatie gaf een kleine presentatie van een recent project, of een specifieke werkwijze.
We zijn geweest bij Jelier en Schaaf, Erik Bleeker decor, Rob’s Propshop, RFX propmaking, Marten Hoekstra’s opslag en setdressers-bus en bij het kostuumatelier van Minke Lunter. De sfeer was enorm goed. Men vond het een verademing om de tijd te nemen om collega’s te horen praten over specifieke onderwerpen, en te zien waar en hoe ze werken. Gedeelde waardevolle ervaringen
Artscenico GA Parijs 2025 en GA Amsterdam 2026
Wat is Artscenico?
Artscenico is een paraplu-vereniging voor Europese verenigingen. De aangesloten verenigingen vertegenwoordigen het kostuum en/of art department. Aangesloten zijn 16 organisaties uit 12 landen. Dit zijn de volgende landen: Frankrijk, Engeland, Denemarken, Finland, Duitsland, België, Nederland, Italië, Oostenrijk, Slovenië, Spanje, Zwitserland. Het is de plek waar ACM kan netwerken en brainstormen met de (vaak grotere) verenigingen uit de andere landen.
Wat is de general assembly?
Eén keer per jaar komen de vertegenwoordigers van de verschillende verenigingen bij elkaar, samen met het bestuur van Artscenico. Locatie en hosting is ieder jaar in een ander land.
Bestuur wordt iedere twee jaar herkozen. Dit jaar is er een nieuw bestuur gekozen. De volgende stemming is in 2027 in Oostenrijk.
Hoe wordt het nieuwe bestuur gekozen? Iedereen die lid is van één van de verenigingen mag toetreden tot het bestuur van Artscenico. In de statuten is opgesteld dat er maximaal 12 bestuursleden mogen zijn. Alle vertegenwoordigers van de verenigingen stemmen voor, tegen of zien af van hun stem.
Stemrecht?
Ieder land heeft twee stemmen. Dat wordt verdeeld over de verenigingen per land. Nederland heeft één aangesloten vereniging en daarmee heeft ACM twee stemmen.
Vergoeding?
Iedere vereniging betaalt een bijdrage aan Artscenico om lid te zijn. Er zijn twee bedragen: 300 euro voor kleine verenigingen en 500 euro voor grotere verenigingen. Er wordt binnenkort gestemd of de bijdrage van 500 euro naar 600 euro kan. ACM betaalt de bijdrage van 300 euro.
Artscenico host. Dit jaar was de general assembly in Parijs georganiseerd door drie verenigingen uit Frankrijk: ADC, AFCCA en MAD. Volgend jaar vindt de GA 2026 plaats in Amsterdam, Nederland, en wordt georganiseerd door ACM Filmprofessionals. In 2027 zal de GA plaatsvinden in Wenen, Oostenrijk en in 2028 in Rome, Italië.
Artscenico werkgroepen.
Ook Artscenico heeft werkgroepen waar leden van de verenigingen of bestuursleden van de verenigingen zich voor kunnen aanmelden. De werkgroepen zijn o.a.
working conditions
authorship rights
sustainability
education
film & democracy
Als lid van ACM ben je welkom om aan te sluiten bij één van de werkgroepen en/of een keer aan te sluiten bij de maandelijkse vergadering van (extended-board meeting) Artscenico. Dit is iedere eerste donderdag van de maand om 19.00 via Zoom.
Wat was er georganiseerd in Parijs 2025?
Donderdag 27 november was het mogelijk om een kijkje te nemen bij Euro Costumes, aansluitend een kleine welkomst borrel (op eigen kosten). Op vrijdag 28 novemberwas er een vol programma. We begonnen bij het archief van Cinémathèque Française Warehouse, daar kregen we enkele items uit het archief te zien. Heb jij als ontwerper tekeningen, schetsen, wees welkom om dit te doneren aan het archief.
Daarna gingen we met een georganiseerde bus naar TSF Backlot 77. Binnenkort vindt daar een grote uitbreiding plaats. We kregen een rondleiding in de nagebouwde straten van Parijs. Dit wordt voor meerdere doeleinden gebruikt.
Vervolgens gingen we naar La Ressourcerie du Cinéma. Een vereniging die zich inzet voor hergebruik. Je kan er props en rekwisieten huren en ‘bouw’materialen kopen. Ze hebben een grote collectie aan decorwanden en deuren. Ze nemen materialen aan van producties zolang ze plek hebben. Op dit moment zijn ze een partnerschap aangegaan en kunnen daardoor gaan uitbreiden.
De dag sloten we af met een walking diner aangeboden door één van de sponsoren van Artscenico; de european costume house alliance. Dit zijn 4 grote belangrijke kostuum huizen uit spanje, italië, duitsland en engeland die hebben besloten om hun krachten te bundelen.
Op zaterdag 29 november was de general assembly. Het bestuur is herkozen. Voor ACM filmprofessionals is Margriet Procee afgetreden en Minke Lunter is toegetreden. Het nieuwe bestuur bestaat nu uit 12 bestuurders.
In de middag was er een moment om te kijken bij La Compagnie du Costume. Een kostuumhuis van een collectief. Ze hebben de stocks van meerdere ontwerpers samengebracht op één plek en verhuren voor een klein bedrag de kostuums. Als je iets leent betaal je een kleine jaarlijkse bijdrage, waardoor je lid wordt van het collectief. Het is vooral voor jonge ontwerpers die minder middelen en geld hebben. Ze zijn in korte tijd enorm gegroeid.
Lunch werd aangeboden door het familiebedrijf Delikatessen uit Berlijn. Neem vooral een kijkje als je in Berlijn bent. Ze verhuren props en rekwisieten en zijn vooruitstrevend als het gaat om duurzaamheid.
Verder is er tijdens de GA vergadering besproken wie er in welke werkgroep zit. Er is een nieuwe werkgroep binnen de werkgroep public relations ontstaan. Het idee is om een podcast te gaan maken. De aankomende tijd wordt gewerkt aan het concept hiervoor! Een belangrijke werkgroep is het werven van sponsoren en educatie en werkcondities.
Zaterdag 29 november sloten we af met een diner aangeboden door Rosco. Rosco is sinds het begin betrokken bij Artscenico en ondersteunt de vereniging zowel met een financiële bijdrage als met een enthousiaste stimulerende betrokkenheid.
Op zondag 30 november was er in de ochtend tijd voor de verschillende verenigingen om te vertellen hoe het gaat in alle verschillende landen. Wat hebben de andere organisaties georganiseerd? Wat is de status van filmproducties in de andere landen? Waar lopen de leden tegenaan? Welke positieve ontwikkelingen vinden plaats? Veel landen hebben op dit moment last van krimp binnen het aantal producties, het veranderende klimaat van overheden en een daling van fondsen, subsidies en belastingregelingen. Er is sprake van meer werkloosheid en daarmee ook slechtere werkcondities.
In de middag waren er twee panels georganiseerd. Het overkoepelende thema van de GA was: Designing a collective future. De panels gingen over initiatieven die bijdragen aan betere werkcondities binnen de Europese filmindustrie. Panel 1 was meer een introductie van verschillende initiatieven zoals, France Orsenne van de European filmacademy. Hans Locher van CST mbt het opstellen van richtlijnen voor de industrie. En de european costume house alliance kwam vertellen over hun samenwerking. Panel 2 ging wat dieper in op het onderwerp met het prachtige initiatief van de 50/50 collective met Mathy Mendy. Dit collectief zet zich in voor vrouwen die zich minder vertegenwoordigd voelen, minder middelen hebben en een minder groot netwerk. Het collectief biedt mentoring op maat aan voor een selecte groep en zet zich actief in voor diversiteit en inclusiviteit in de Franse cinema. Samuel Zarka vertelde over zijn onderzoek als socioloog naar het onzichtbare van de filmwereld. Hoe is er eerder omgegaan met veranderingen in de industrie? Als laatste sprak Mark Deuze over zijn uitgebreide onderzoek naar well-being in de industrie.
Interessante links:
https://www.cinematheque.fr/la-collection-d-archives.html
https://us.tsf.fr/tsf-backlot/
https://catalogue.laressourcerieducinema.org/
https://www.laressourcerieducinema.org
https://www.sastreriacornejo.com/content-web-crnj/media/2025/03/documento_cornejo_en.pdf
https://emea.rosco.com/en/products/family/backdrops-digital-library
https://www.europeanfilmacademy.org/
https://cst.fr/departement-costumes-decors-accessoires/
https://labsic.univ-spn.fr/astra-portfolio/zarka-samuel/
https://collectif5050.com/en/home/
https://www.intellectbooks.com/well-being-and-creative-careers
Workshop SFX ism FilmForward en RFX academy
ACM Filmprofessionals heeft in samenwerking met FilmForward en RFX academy een uitverkochte tweedaagse workshop georganiseerd bij RFX propmaking.
Het maken van special props voor films of dramaseries brengt vele afwegingen met zich mee. Maak je gebruik van traditionele technieken of is er een keuze voor een moderne techniek als 3D-printen? Welk materiaal is voor een specifiek object het meest geschikt? Hoe hou je daarbij rekening met haalbaarheid, deadlines, producteigenschappen of VFX-elementen?
In deze twee dagen nam Rolf te Booij van RFX Propmaking de deelnemers mee in het dupliceren van een object en het creëren van een eigen prop, door middel van het gebruik van een mal. Rolf is expert in zijn vak en heeft gewerkt aan projecten als de Netflix-serie Wednesday, Witte Wieven, Brimstone, Three Body Problem en Captain Nova.
Wat kwam er aan bod?
Dupliceer technieken en vaardigheden
Welke mal techniek is het meest geschikt voor de desbetreffende inzet van het object?
Wat zijn nevenzaken die je in het conceptuele proces mee moet nemen om het object zo toepasbaar mogelijk te maken? (denk daarbij aan het gebruik voor VFX, haalbaarheid, deadlines, producteigenschappen)
Welke afwegingen maak je met betrekking tot de algehele workflow?
Welke vragen bespreek je voorafgaand met desbetreffende Heads of Departments?
Yvon Blake Award
verslag geschreven door Linda Bogers
Op 11 november jl. werd tijdens een gala-avond in Madrid voor het eerst de Yvonne Blake Costume Design Award uitgereikt voor het beste Europese kostuumontwerp. Het evenement was georganiseerd door de AAPEE, de Asociación de Artistas plasticos Enscénicos y Audiovisueles de España, die dit jaar behalve Spaanse kostuumprijzen in allerlei categoriën voor het eerst ook een prijs voor Europees filmkostuumontwerp uitreikte. Er waren drie genomineerden: de portugese Susanna Abreu voor de film ‘O Pior Home di London’, de italiaan Carlo Poggioli voor ‘Patthenope’, en ik, Linda Bogers, voor ‘Tegendraads’. Het bleek een feestelijke avond die geheel gewijd was aan kostuums, met tal van geweldig geklede/verklede Spaanse theater- en filmpersoonlijkheden en vooral kostuummensen in de zaal, boeiende dans en muziek als entre-actes, en champagne en een overvloed aan eten in de pauzes. Aan het begin van de avond werd er gevraagd of alle kostuumontwerpers in de zaal wilden opstaan, en daar stonden wij, bedremmeld, ongeveer 80 mensen, te midden van enthousiast applaus van honderden. Zoveel liefde voor ons vak!
Hieraan vooraf was er in de middag een panel discussie georganiseerd met de Europese kandidaten en de uitreiker van de Yvonne Blake prijs: kostuumontwerper Jenny Beavan, drievoudig Oscar-winnares uit Engeland. Er ontstond een levendige discussie met een volle zaal geïnteresseerden over de stand van filmmaken en kostuums ontwerpen in Europa. Teneur: het zijn moeilijker tijden dan voorheen, maar toch, ons vak is te mooi om verloren te gaan, laten we vooral elkaar helpen om dingen te verwezenlijken die soms onmogelijk lijken.
Mijn collega’s en ik vermaakten de zaal met tal van anecdotes, vooraf en achteraf hebben we nog lang onderling gesproken, en de collegialiteit en solidariteit waren daarbij tastbaar. Het was een bijzondere dag om het kostuumvak te vieren. En Carlo Poggioli heeft zeer verdiend de prijs gewonnen. Zijn ontwerpen voor de Paulo Sorrentino films zijn prachtig.
Op 9 November vond een ACM borrel plaats in Amsterdam. Waar we na een bestuursvergadering met leden en niet-leden gezellig konden praten over ons vak.
DAFF Filmdebat - klein verslag nav filmdebat 2025 over artificial intelligence in film
verslag geschreven door Sanne Reichert
1e lezing van Jean Counet (DOP) en Nordin Lasfar (regisseur) over het gebruik van AI in de documentaire “Mohammed en Paul-Once upon a Time in Tangier”.
-In deze documentaire is AI vrij functioneel gebruikt om de enigszins magisch realistische verhalen/lijnen te verbeelden die vervlochten zaten in de realistische beelden van de documentaire.
-Men heeft AI gebruikt om eindeloos te kunnen “verbeelden”.
-Jean waarschuwt voor het feit dat AI niet persé efficiënter is en dat het “een eigen wil” heeft.
-Je moet heel veel prompten om een acceptabel resultaat te verkrijgen en je hebt daarvoor altijd een bron nodig.
-Zij hebben zichzelf leren werken met AI en gebruiken het als Toolkit.
Conclusie: best interessant maar veel was al bekend.
2e lezing van Florian Legters en interview met Eline van der Velden over de visie van Florian en over Particle6 (het bedrijf van van der Velden) en de creatie van Tilly Norwood.
-Florian geeft een mega -snelle introductie over hoe hij AI in zijn werk gebruikt en verspreidt veel enthousiasme. Zijn verhaal is echter ook best gepolijst en hij geeft toe dat een deel AI gegenereerd is. Florian gebruikt AI als gereedschap om “short-cuts” te maken. Ai is een hulpmiddel / gereedschap om tijd en geld te besparen. Hij geeft wel duidelijk aan dat er nog veel juridische hobbels zijn en dat we toe moeten naar een “closed loop”.
-Hij refereert aan een project dat hij samen met/voor Igone de Jongh maakt. Hij maakt voor/met haar een “Digital Twin” en “bouwt” daarvoor ook een digitale kluis. Dit is een heel interessant gegeven.
-In het interview met Eline van der Velden (voor degenen die er niet bij waren: particle6 is haar bedrijf in Engeland, google het bedrijf en Eline maar eens, mega-interessant) kwam vooral de controverse rondom haar creatie ‘Tilly Norwood” ter sprake. Dit is een volledig AI gegenereerde actrice die al wordt geboekt door agencies en daar is met name de controverse over ontstaan.
Toch hamert Eline erop dat AI nooit mensen zal kunnen vervangen en ook geen acteurs. Ze ziet AI gegenereerde beelden als aanvulling en ziet haar medewerkers als kunstenaars.
Particle6 heeft recent een indrukwekkende serie gemaakt voor History Channel. Toch blijft het op momenten zichtbaar dat de beelden met AI zijn gemaakt. Vaak een beetje te gelikt en onrealistisch maar vaak ook al heel goed bruikbaar.
-Meetings met film-collega’s: iedereen vindt dat we met AI aan de slag moeten maar er zijn nog heel veel vragen en juridische hobbels.
-Na de meetings kwamen er nog 3 AI “nerds” aan het woord (een componist, een animator
Igor Riabchuk (Creative Director AI tech bij Filmmore), Matthijs Kieboom (Componist) en Peer Lemmers (Animator) waarvan Igor het meest overtuigende en heldere verhaal had over het gebruik van AI en over het feit dat we er echt mee aan de slag moeten. Igor zou een interessante ingang zijn als we zouden willen weten wat de (on)mogelijkheden zijn.
Nieuwe Website!
We hebben de afgelopen periode op de achtergrond gewerkt aan een website die toegankelijk is. We zijn overgestapt naar een ander systeem. Neem vooral een kijkje op de nieuwe website!
FAIR (Film Auteurs In Recht) is gelieerd aan deze 5 vakverenigingen:
NSC (Camera), DFSA (Geluid) ,NCE (Montage), NVX (Visual Effects), & ACM (Art Costume Make-up)
Maar er zijn weinig Production Design (33%), Costume (42%) en Make-up (40%) claims ingediend bij FAIR onze Heads of Department laten geld liggen terwijl de eerste uitbetaling -ronde van FAIR is begonnen. Die betreft auteursrecht voor lineaire televisie.
De editors hebben al 80% van de auteursrecht gelden geclaimd
Heads of Department schrijf je in!
Er wordt op dit moment nog hard gewerkt aan 3 omschrijvingen en onderbouwingen scheppende bijdrage van een Production Designer, Costume Designer en Make-up & Hair Designer.
Het streven is deze voor de kerst naar FAIR te sturen
Binnenkort zal er een online ledenvergadering zijn waar we stemmen of ACM het contract van FAIR mbt Video on Demand gaan ondertekenen. Als dat contract in werking gaat zullen ook deze auteursrecht gelden met terugwerkende kracht vanaf 2021 betaald gaan worden aan degene die een terechte claim plaatsen via FAIR.
Over 2 jaar vind een evaluatie plaats en kan mogelijk dat contract nog worden aangepast.
Wat staat er verder op de agenda?
Dinsdag 13 januari 2026 is de Sectorbrede nieuwjaarsborrel in Eye Amsterdam
General Assembly Artscenico November 2026 Amsterdam
Binnenkort zal er een online ledenvergadering zijn waar we stemmen of ACM het contract van FAIR mbt Video on Demand gaan ondertekenen
Donderdag 8 januari online meeting Artscenico voor delegate-members van de verschillende verenigingen.
Ketentafel
Loonindicatie art department
Prop- en kostuumhuis Nederland
Contracten avond
Workshop special make-up ism RFX academy en FilmForward
Algemene ledenvergadering 2026
Namens het bestuur van ACM Filmprofessionals de beste wensen voor 2026, laten we er een productief gezond jaar van maken!
ACM Filmprofessionals, Otterstraat 61, 3513CK Utrecht, Nederland